علت پوکی پسته چیست و چرا باغ ما دچجار این مشکل می شود؟ این سوال برای خیلی از پرورشدهنگان و باغداران گران وقتی ایجاد می شود که کار از کار گذشته است، اما با بررسی دقیق آن و انجام کارهای پیشگیرانه میتوان تا حد زیادی از خسارت جلوگیری کرد. در این مقاله از مغز و پسته می خواهیم در مورد علت پوکی پسته و روش های مقابله با آن با هم صحبت کنیم.
پسته به عنوان یکی از محصولات برجسته و ارزشمند کشاورزی، از گذشته ای دور تاکنون جایگاه ویژه ای در بازار جهانی دارد. این آجیل با خواص غذایی فراوان و طعم لذیذش، همواره مورد توجه مصرف کنندگان قرار گرفته و به عنوان یکی از نمادهای فصل پاییز، همواره در تغذیه ی افراد جایگاه ویژه ای داشته است. با این وجود، گاهی اوقات در دوره رشد و توسعه ی میوه، مشکلاتی مانند پوکی دانه های پسته مشاهده می شود که می تواند عوامل مختلفی داشته باشد. در این مقاله، علت پوکی پسته و اثرات آن را مورد بررسی قرار می دهیم تا کشاورزان و علاقمندان به این صنعت بتوانند این مسئله را بهتر درک کرده و راه حل های موثر برای پیشگیری و رفع این مشکل را پیدا کنند.
پوکی دانه های پسته یکی از مشکلاتی است که ممکن است در زمان رشد و بلوغ محصول ایجاد شود و برای کشاورزان مزاحمت آور باشد. این مشکل می تواند به علت عوامل مختلفی از جمله شرایط آب و هوایی، اشتباهات در مدیریت باغ ها، یا عوامل بیولوژیکی و اکولوژیکی رخ دهد. برای دقیق ترین تشخیص و رفع این مشکل، لازم است تا کشاورزان با دقت و توجه به شرایط محیطی و مدیریت صحیح باغ های پسته ای خود، به بررسی علل احتمالی پوکی دانه ها بپردازند. با توجه به اهمیت اقتصادی و تجاری پسته به عنوان یکی از محصولات صادراتی برتر کشور، شناخت دقیق علت پوکی پسته و عواملی که ممکن است منجر به سبک شدن دانه ها شوند، بسیار اساسی است. این شناخت به کشاورزان این امکان را می دهد که با اتخاذ اقدامات مناسب و اصلاح سیاست های مدیریتی خود، از خسارات ناشی از پوکی دانه های پسته جلوگیری کرده و عملکرد و کیفیت محصولات خود را بهبود بخشند.
پوکی پسته چطور خواهد بود!؟
پسته یکی از محصولات ارزشمندی است که امروزه به عنوان طلای سبز در کشور ایران شناخته می شود و این موضوع به این معناست که پسته از ارزش اقتصادی بسیار بالایی برخوردار است. کشاورزان و باغدارانی که به تولید پسته می پردازند متوجه این موضوع هستند که محصولی که در حال پرورش آن هستند دارای رتبه بالایی از نظر اقتصادی است و در بین سایر خشکبار از خواص بیشتری برخوردار است.
اما لازم به ذکر است که کاشت و تولید پسته برای کشاورزان و باغداران زحمت بسیار بالایی دارد و جزو یکی از کشاورزی های پر زحمت و سخت می باشد.
باغدارانی که به کاشت پسته می پردازند همواره باید مراقب باغ های خود در برابر عواملی چون بیماری ها و آفات، آفتاب سوختگی درختان، پوک شدن دانه های پسته، ریزش خوشه پسته و … باشند که در نهایت بتوانند یک محصول با کیفیت و سالم داشته باشند. در واقع این کیفیت و سالم بودن دانه های پسته برای کشاورزان بسیار پر زحمت است.
یکی دیگر از مشکلاتی بزرگی که امروزه برای باغدران به وجود آمده است پوک شدن دانه های پسته می باشد که ممکن است بسیاری از دانه های پسته به دلایل مختلف پوک شوند و گاهی اوقات به دلیل زیاد بودن درصد پسته های پوک باغداران درگیر خسارت های زیادی خواهند شد.
به طور کلی پوکی پسته یکی از مشکلات فیزیولوژیکی به شمار می آید که می توان گفت علت پوکی پسته وابسته به یک سری از عوامل است که کشاورزان و باغداران می توانند با پیشگیری از آنها میزان درصد پوکی محصولات خود را کاهش دهند.
پسته یکی از مهمترین محصولات باغی در کشور ما است که نقش پر رنگی در صادرات و اقتصاد کشور ایفا می کند. در حال حاضر بیش از سیصد هزار هکتار باغ پسته در کشور ما وجود دارد و هر ساله چیزی حدود 240 هزار تن پسته خشک شده تولید می شود.
در واقع صد هزار تن از پسته خشک شده ای که در کشور ما تولید می شود به سایر کشور های خارجی صادر می شود و در آمد بسیار خوبی را برای کشور ما به ارمغان می آورد. اما امروزه به دلیل وجود برخی از مشکلات اقلیمی، عملکرد بسیاری از درختان پسته دچار مشکل شده و هر ساله بخش قابل توجهی از محصولات باغدارن درگیر مشکلاتی مانند پوکی می شوند.
در این مقاله قصد داریم علت پوکی پسته را بررسی کنیم و عواملی که در آن نقش دارند را معرفی کنیم تا کشاورزان و باغداران با پیشگیری از آنها و در پیش گرفتن راه حل هایی بتوانند این مشکل را که می تواند سبب خسارت به آنها شود را از بین ببرند.
چه زمانی پسته ها پوک می شوند؟
همان طور که در بخش بالا اشاره کردیم علت پوکی پسته به دلایل متعددی مربوط می شود، اما یکی دیگر از موضوعاتی که در این رابطه وجود دارد و ممکن است که این سوال برای باغداران و پرورش دهندگان هم پیش آمده باشد که چه زمانی دانه های پسته پوک می شوند که در پاسخ به این سوال می توان گفت که معمولا پدیده پوکی پسته در زمان تشکیل شدن دانه های پسته رخ می دهد.
در واقع این احتمال وجود دارد که در زمان تشکیل اولیه میوه پسته، میوه تخمدان آن رشد کند اما جنین آن(مغز پسته) در زمان رشد با اختلال مواجه شود. علت پوکی پسته مربوط به زمان تشکیل میوه است و هنگامی که گرده افشانی درختان پسته انجام می شود اما تلقیح آنها به دلایل مختلف مانند رشد نکردن لوله گرده برای رسیدن به تخمک یا از بین رفتن تخمک هنگام نزدیک شدن لوله گرده صورت نمی گیرد و با مشکل پوکی مواجه می شوند.
به طور کلی می توان گفت که تحریک فرآیند گرده افشانی یا رشد کردن لوله گرده در خامه برای تشکیل شدن میوه پسته کافی می باشد اما ممکن است که انجام لقاح مانع پر شدن مغز پسته و تشکیل جنین شود و در نهایت این موضوع سبب پوک شدن دانه های پسته می شود.
بنابراین ممکن است که پدیده تشکیل میوه های پسته بدون لقاح صورت بگیرد که در اصلاح به آن پارتنوکارپی گفت می شود، پارتنوکارپی یکی از فاکتور های مهم و موثر در پوک شدن دانه های پسته محسوب می شود.
پارتنوکارپی هایی که توسط گرده افشانی درختان تحریک شده اند، یک مکانیزم بسیار قوی در پوک شدن دانه های پسته به شمار می روند و به نظر می رسد که تحریک شدن گرده برای فعال شدن برخی از سیگنال های هورمونی برای تشکیل شدن میوه لازم است.
به طور کلی پدیده پارتنوکارپی در برخی از گونه های درختان مانند درخت پسته که میوه های بذر دار تولید می کند غیر معمول نمی باشد اما در درختان میوه ای که میوه آنها تک بذر است نسبتا نادر می باشد.
در واقع پسته های رقم کرمان جزو آن دسته از پسته هایی هستند که میوه های پارتنوکارپ تولید می کنند و حتی ممکن است که پارتنوکارپی در پوک شدن برخی از دانه های پسته نقش داشته باشد، اما نمی توان گفت که دلیل اولیه پوک شدن دانه های پسته این موضوع می باشد بلکه می تواند سقط شدن جنین پسته پس از تلقیح باشد که این پدیده را استنوسپرموکارپی می گویند.
تولید شدن میوه های پارتنوکارپ در پسته، از گرده هایی است که اشعه گاما دیده اند و قادر به زدن جوانه و تحریک کردن کیسه های جنینی هستند اما قادر به لقاح نیستند.
امروزه درصد پوک میوه های پسته به اندازه سه برابر افزایش پیدا کرده ات و این موضوع نشان داده است که پدیده پارتنوکارپی نقش بسیار مهمی در پوک شدن دانه های پسته دارد. باغداران می توانند از محلول دی سدیم فلورسین برای پیش بینی سرنوشت تخمک ها استفاده کنند در واقع انتقال ماده فلورسین یک تکنیک بسیار موثر است.
در نتیجه می توان گفت که پوک شدن دانه های پسته در زمان پر شدن مغز میوه ها یعنی خرداد و تیر ماه صورت می گیرد که در این حالت جنین هایی که تلقیح شده اند دیگر قادر به رشد کردن و پر کردن میوه نیستند و در نهایت پوکی پسته رخ می دهد.
همان طور که در بخش بالا توضیح دادیم زمان پوک شدن دانه های پسته به زمان پر شدن مغز میوه ها یا همان رشد جنین مربوط است اما وجود برخی از عوامل در پوک شدن دانه های پسته موثر است که به طور کلی می توان گفت علت پوکی پسته به آنها مربوط می باشد. در ادامه به بررسی هر یک از دلایل موثر پوکی و علت پوکی پسته خواهیم پرداخت.
علت پوکی پسته چیست؟
پوک شدن دانه های پسته یکی دیگر از عواملی است که می تواند دانه های پسته را تحت تاثیر خود قرار دهد و در نهایت سبب خسارت هایی به باغداران شود و کیفیت محصولات آنها را کاهش دهد. در واقع می توان گفت که علت پوکی پسته مربوط به شرایط اقلیمی درختان پسته است که می تواند بر روی دانه های پسته تاثیر منفی بگذارد.
شاید برای شما هم این سوال پیش آمده باشد که علت پوکی پسته در زمان تشکیل شدن مغز و رشد جنین دانه های پسته چیست که در پاسخ به این سوال باید گفت که عوامل زیادی هستند که در آن نقش دارند، که در ادامه هر یک از این علت ها را مورد بررسی قرار داده ایم.
گرده افشانی درختان پسته
یکی از علت های پوکی پسته مربوط به گرده افشانی درختان پسته است که به منظور عمل لقاح و تشکیل شدن میوه انجام می شود. گرده افشانی همان انتقال گرده درختان نر به گل های درختان ماده است که سبب لقاح می شود و حتی ممکن است که انتقال گرده درختان از طیق حشرات یا باد صورت بگیرد.
اما لازم به ذکر است که اگر عمل گرده افشانی در درختان پسته به خوبی انجام نشود این احتمال وجود دارد که 90 درصد از محصولات دپار پوکی شوند یا اینکه خوشه بندی آنها به درستی انجام نشود.
پس می توان گفت که گرده افشانی درختان پسته تاثیر به سزایی در پوکی دانه های پسته دارد اما لازم است بدانید که دو نوع گرده افشانی در باغ های پسته وجود دارد که عبارتند از گرده افشانی طبیعی و گرده افشانی مصنوعی.
به طور کلی رعایت کردن نسبت درختان نر و ماده در باغ های پسته از اهمیت بسیاری برخوردار است به همین دلیل در باغ های پسته به ازای هر پانزده تا درخت ماده، یک درخت نر کاشته می شود. باغداران می توانند با کاشت یک ردیف درخت نر در اطراف باغ و جهت باد و استفاده از باد شکن ها یک گرده افشانی خوب برای درختان خود ایجاد کنند.
امروزه برخی از کشاورزان و باغداران برای آن که گرده اشانی درختان به خوبی انجام شود از روش گرده افشانی مصنوعی استفاده می کنند که برای انجام این کار لازم است که باغداران شاخه های درخت پسته نر را که گل های قرمز و زرد رنگ دارد را انتخاب و جدا نمایند. چون گرده افشانی در درختان پسته از قرمزی گل ها شروع می شود و تا زردی گل ها ادامه دارد.
پس ازجداسازی شاخه های گل درخت نر باید آنها را در یک بطری آب قرار داد و سپس هر یک از بطری ها را در یک منطقه از باغ و در جهت باد که رو به درختان ماده است باید آویزان کرد تا هنگامی که باد می آید بطری ها تکان بخورند و گرده گل آنها در بین درختان پسته ماده پخش شود.
دقت داشته باشید که آب بطری هایی که برای گرده افشانی مصنوعی است، باید آب آشامیدنی یا همان آب شیرین باشد و باغداران در زمان جداسازی شاخه های نر باید مواظب باشند که شاخه های درختان نر تکان نخورند تا گرده گل های آنها پخش نشود، همچنین شاخه هایی که برای گرده افشانی مصنوعی انتخاب می کنند باید دارای گل های بیشتری باشند.
وجود گرمای شدید
یکی دیگر از مواردی که در پوک شدن دانه های پسته تاثیر گذار است، گرمای شدید هوا است. این مسئله می تواند در فصل تشکیل میوه سبب پوکی پسته و سقط جنین شود. بر اساس شواهد، در یکی از سال ها که گرمای هوا بیش از اندازه بود، چیزی حدود 32 درصد از محصولات منطقه رفسنجان به دلیل گرمای شدید پوک شدند که این میزان در ارقام مختلف پسته متفاوت بود.
میزان درصد پوکی در ارقام پسته به این صورت ذکر شده بود:
- 30 درصد پوکی در پسته احمد آقایی
- 36 درصد پوکی در پسته اکبری
- 33 درصد پوکی در پسته های فندقی و کله قوچی
در واقع، می توان گفت که علت پوکی پسته با گرمای شدید هوا در ارتباط است. هر چند که درختان پسته به طور کلی در برابر گرما مقاوم هستند، اما گرمای بیش از 42 درجه می تواند سبب پوکی دانه های پسته و آفتاب سوختگی درختان پسته شود. این گرمای شدید منجر به توقف فرآیند فتوسنتز و کاهش جذب مواد مغذی می شود که در نهایت بر کیفیت و کمیت محصول تاثیر منفی می گذارد. راهکارهای مقابله با گرمای شدید را می توان به این صورت معرفی کرد:
استفاده از پودر کائولین: یکی از روش های موثر برای جلوگیری از آفتاب سوخته شدن درختان پسته، استفاده از پودر کائولین به صورت محلول پاشی است. پودر کائولین به عنوان یک پوشش محافظ عمل می کند و با انعکاس نور خورشید، دمای سطح برگ ها و میوه ها را کاهش می دهد. این اقدام می تواند به کاهش تأثیرات منفی گرمای شدید کمک کند.
- آبیاری منظم و مناسب: آبیاری منظم و به موقع به خصوص در روزهای گرم می تواند به حفظ رطوبت خاک و کاهش تنش آبی درختان کمک کند. استفاده از سیستم های آبیاری قطره ای می تواند به بهبود مدیریت آب کمک کرده و از تبخیر سریع آب جلوگیری کند.
- ایجاد سایه بان: ایجاد سایه بان با استفاده از پارچه های مخصوص یا سازه های ساده می تواند به کاهش دمای محیط و محافظت از درختان پسته در برابر گرمای شدید کمک کند. این اقدام می تواند به ویژه در مناطق با گرمای بیش از حد موثر باشد.
- کوددهی مناسب: تغذیه مناسب درختان با کودهای حاوی پتاسیم و عناصر ریزمغذی مانند روی و بور می تواند مقاومت درختان در برابر تنش های گرمایی را افزایش دهد. کوددهی منظم و متعادل می تواند به بهبود کیفیت و کمیت محصول کمک کند.
- مدیریت زمان برداشت: برداشت به موقع و صحیح می تواند از تأثیرات منفی گرمای شدید بر کیفیت میوه ها جلوگیری کند. کشاورزان باید زمان مناسب برداشت را با توجه به شرایط آب و هوایی و وضعیت درختان تعیین کنند.
تغذیه غیر اصولی درختان پسته
تغذیه درختان پسته یکی از موارد بسیار مهم است که در رشد درختان و میوه های آنها تایر زیادی دارد بنابراین می توان گفت که تغذیه درختان می تواند در پوک شدن برخی از دانه های پسته هم تاثیر گذار باشد.
باغداران تغذیه درختان پسته خود را از طریق محلول پاشی از طریق برگ ها یا کود دادن به ریشه و خاک تامین می کنند. عناصری مانند نیتروژن، روی و بور تاثیر به سزایی در رشد کردن جوانه ها دارند و می توانند در گرده افشانی درختان نقش داشته باشند و از پوک شدن دانه های پسته جلوگیری کنند.
بنابراین لازم به ذکر است که سرعت جذب عناصر از طریق برگ درختان بسیار بالا است و باغداران می توانند از طریق محلول پاشی به رشد جوانه های درختان و خوشه بندی آنها کمک کنند و از پوکی دانه های پسته جلوگیری نمایند.
همچنین تامین تغذیه درختان از طریق کوددهی به خاک و ریشه هم صورت می گیرد که می تواند در رشد کردن جوانه ها و خوشه بندی آنها کمک کند و حتی بهتر است که باغداران کود های حیوانی را جایگزین کود های شیمیایی کنند. برای اطلاعات بیشتر در رابطه با تغذیه مناسب برای درختان پسته می توانید به مقاله تغذیه درختان پسته مراجعه نمایید.
درگیر شدن درختان پسته با آفت
گاهی اوقات ممکن است که آفات هم به عنوان علت پوکی پسته شناخته شوند، در واقع آفت ها نقش بسیار مهمی در پوک شدن دانه های پسته دارند. همان طور که می دانید آفت های درختان پسته بسیار متنوع هستند و می توانند صدمه های زیادی را به درختان و میوه های آنها وارد نمایند و باغداران را با خسارت های ناشی از آن مواجه کنند.
آفت هایی مانند پسیل ها، سن ها، پروانه های کراش، شپشک ها و زنبور های مغز خوار می توانند مانع از رشد جنین دانه های پسته شوند و در نهایت دانه های پسته نیم مغز یا پوک می شوند.
بنابراین کشاورزان و باغداران می توانند برای جلوگیری از صدمات ناشی از وجود آفت ها و ورود آنها به باغ های پسته از محلول پاشی استفاده کنند و آفات را کنترل کنند.
لازم به ذکر است که زمان مبارزه با هر یک از آفات، بلافاصله بعد از ظاهر شدن آنها در باغ های پسته است، همچنین می توانید برای اطلاعات بیشتر در رابطه با انواع آفات پسته و راه های پیشگیری از آنها به مقاله های آفات پسته و راه های پیشگیری از آفات پسته مراجعه نمایید.
هرس کردن شاخه های درختان
هرس کردن شاخه های درختان پسته یکی دیگر از مواردی است که در پوک شدن دانه های پسته تاثیر دارد. در واقع می توان گفت که تنک کردن و هرس کردن شاخه های درختان پسته به روش صحیح در کاهش پوک شدن دانه های پسته تاثیر گذار می باشد. هرس کردن درختان پسته دارای انواع مختلفی است که هر یک از آنها عبارتند از:
- هرس سر برداری درختان پسته
- هرس فرم دهی درختان پسته
- هرس تنک شاخه های درختان پسته
- هرس برای باردهی درختان پسته
در واقع هرس کردن درختان انواع مختلفی دارد که باغداران می توانند از آنها برای تنک کردن شاخه ها و از بین بردن شاخه های خشک شده استفاده کنند. عملیات هرس کردن درختان در فصل زمستان و زمانی که درختان در خواب زمستانی هستند صورت می گیرد.
تنش های طبیعی
تنش های طبیعی یکی دیگر از عوامل موثر در پوک شدن دانه های پسته می باشد، امروزه تنش های خشکی و شوری نقش زیادی در پوک شدن پسته دارند و به عنوان علت پوکی پسته شناخته شده اند. همان طور که می دانید درختان پسته در برابر خشکی و کم آبی مقاوم هستند اما با این وجود باز هم نباید دوره آبیاری درختان پسته طولانی شود.
طولانی شدن دوره آبیاری درختان پسته می تواند سبب خشک شدن درختان و پوک شدن میوه های آن شود، بنابراین کشاورزان و باغداران باید درختان پسته را به صورت دوره ای آبیاری کنند که معمولا آبیاری درختان پسته بالغ هر 30 روز یک بار است.
باغداران می توانند برای جلوگیری از تنش های طبیعی مانند شوری و خشکی که در پوک شدن دانه های پسته تاثیر گذار هستند اقداماتی را انجام دهند، که این اقدامات عبارتند از موارد زیر:
- آبیاری درختان پسته به صورت منظم و در زمان مشخص انجام شود.
- در باغ های پسته از شیب بندی ها استفاده شود.
- باغداران می توانند برای جلوگیری از شوری و خشکی از کود های آلی آب نگهدار استفاده کنند، در واقع کود آلی می تواند مواد آلی خاک را که به صورت آب نگهدار رطوبت را در منطقه ریشه نگه می دارد تامین کند و موجب بالا رفتن راندمان آبیاری شود. کود آلی آب نگهدار تشکیل شده از کود های مرغی، کود گاوی و 9 مواد نگه دارنده مربوط به آب می باشد که برای درختان پسته بسیار مفید است.
عوامل ژنتیکی
یکی دیگر از مواردی در پوک شدن دانه های پسته تاثیر گذار است عوامل ژنتیکی می باشد، در واقع پژوهش های مختلف نشان داده است که درصد پوک شدن پسته ها در ارقام مختلف با یکدیگر متفاوت است که این موضوع می تواند نشان دهنده این باشد که پتانسیل پایه و پیوندک نقش مهمی در این پدیده دارند.
همان طور که در بخش های قبل اشاره کردیم میزان درصد پوکی دانه های پسته در بین ارقام تجاری مانند پسته اکبری به طور معنی داری بیشتر از پسته های کله قوچی و فندقی می باشد.
ژنوتیپ درختان نری که گرده زا هستند می تواند در میزان کاهش یا افزایش میزان درصد پوکی دانه های پسته تاثیر گذار است، اما این موضوع نیازمند پژوهش های بیشتری است.
عوامل هورمونی
عوامل هورمونی را می توان علت پوکی پسته دانست در واقع هورمون هایی مانند جیبرلینها سایتوکینین و اکسین ها در رشد جنین های میوه پسته نقش بسیار مهمی را ایفا می کنند. همچنین عدم تعادل در بین تنظیم کننده های رشد مانند بازدارنده ها و محرک ها در میوه های درختان پسته و جنین میوه ها تاثیر می گذارد و این موضوع سبب عدم رشد و پوک شدن دانه های پسته می شود.
رشد لوله در گرده خامه بدون انجام شدن لقاح یک عامل برای تحرک کیسه های جنین و هورمون های محرک رشد و تشکیل شدن اولیه میوه است، همچنین امروزه غلظت های مناسب هورمون های اکسین در بسیاری از درختان پسته سبب سرعت رشد میوه های درختان پسته شده است.
استفاده از محلول هایی مانند بنزیل آدنین به همراه اوره می تواند برای کاهش ریزش خوشه های پسته موثر باشد اما نتیجه برخی از پژوهش ها نشان داده است که این محلول ها می توانند میزان درصد پوکی دانه های پسته را افزایش دهند.
همچنین محلول بنزیل آنین به تنهایی می تواند سبب پوک شدن دانه های پسته شود. استفاده از محلول اسید جیبرلیک با غلظت بالا در فصل زمستان می تواند سبب زود باز شدن گل های درختان پسته ماده شود. اما به دلیل وجود برخی از مشکلات گرده افشانی، این گل ها می توانند سبب افزایش درصد پسته های پوک شود.
بنابراین باغداران می توانند از محلول اتفن استفاده کنند، البته لازم به ذکر است که این محلول سبب تشدید جوانه های گل و ریزش میوه های پوک می شود اما در کل می توان گفت که این محلول موجب کاهش درصد پوک شدن دانه های پسته خواهد شد.
اگر چه که هورمون های محرک رشد نقش مهمی را به صورت درون زا ایفا می کنند و در رشد جنین پسته و میوه آن موثر هستند اما هنوز کاربرد های خارجی در رابطه با این موضوع و کاهش یافتن میزان درصد پوکی دانه های پسته موفقیت آمیز نیست.
در بخش بالا به صورت کامل عوامل موثر در پوک شدن دانه های پسته را برای شما توضیح دادم، در واقع علت پوکی پسته می تواند وابسته به عوامل زیادی باشد که هر یک از آنها را کشارزان می توانند با استفاده از راه های پیشگیری برطرف نمایند.
نتیجه گیری
در مقاله بالا به صورت کامل در رابطه با پوکی پسته و عوامل موثر در آن توضیحاتی را برای شما ارائه کردیم، در واقع علت پوکی پسته وابسته به عوامل زیادی است و میزان درصد پوکی می تواند در ارقام مختلف پسته ها متفاوت باشد.
به طور کلی به کشاورزان و باغداران پیشنهاد می شود که از محصولات خود در برابر عواملی مانند پوکی پسته محافظت کنند تا در نهایت یک محصول سالم و با کیفیت داشته باشند و از خسارت های ناشی از آن جلوگیری نمایند.
